Электромагниттік индукция

Физика · Электр және магнетизм

Электромагниттік индукция құбылысы (Фарадей, 1831 ж.): контур арқылы өтетін магнит ағыны өзгергенде онда индукция ЭҚК-і пайда болады. Магнит ағыны Φ = BS cos α (Вб). Фарадей заңы: εᵢ = −ΔΦ/Δt (N орамнан тұратын шарғы үшін — N-ге көбейту). Ленц ережесі: индукциялық ток өз өрісімен оны тудырған ағынның өзгеруіне кедергі жасайтындай бағытталған («минус» таңбасы). Қозғалыстағы өткізгіштегі ЭҚК: ε = Bvl sin α.

Өздік индукция: шарғыдағы ток өзгергенде оның өзінде ε = −L ΔI/Δt ЭҚК-і пайда болады, L — индуктивтілік (Гн); шарғының магнит өрісінің энергиясы W = LI²/2. Қолданылуы: генераторлар, трансформаторлар, индукциялық плиталар, металл іздегіштер. Мысал: 10 орамды шарғы арқылы өтетін ағын 0,1 с ішінде 0,3 Вб-ге өзгерді: εᵢ = 10 · 0,3/0,1 = 30 В.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Тұрақты ағын, тіпті өте үлкен болса да, ЭҚК тудырмайды — оның өзгеру жылдамдығы керек. Орамдар санына көбейтуді ұмытпаңыз.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

4 нКл нүктелік зарядтан 20 см қашықтықтағы электр өрісінің кернеулігін табыңыз. (k = 9 · 10⁹ Н·м²/Кл²)

  1. A. 900 Н/Кл
  2. B. 180 Н/Кл
  3. C. 9 000 Н/Кл
  4. D. 90 Н/Кл
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: E = kq/r² = 9 · 10⁹ · 4 · 10⁻⁹ / 0,04 = 36/0,04 = 900 Н/Кл. 180 Н/Кл = 36/0,2 — қашықтық квадратталмаған.

2. бір дұрыс жауап

Электрон индукциясы 0,5 Тл біртекті магнит өрісіне индукция сызықтарына перпендикуляр 10⁶ м/с жылдамдықпен ұшып кіреді. Лоренц күшін табыңыз. (e = 1,6 · 10⁻¹⁹ Кл)

  1. A. 8 · 10⁻¹⁴ Н
  2. B. 3,2 · 10⁻¹³ Н
  3. C. 8 · 10⁻²⁰ Н
  4. D. 0
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: F = qvB sin 90° = 1,6 · 10⁻¹⁹ · 10⁶ · 0,5 = 8 · 10⁻¹⁴ Н. Электрон индукция сызықтарының бойымен ұшқанда ғана нөл болар еді (sin 0° = 0).

3. бір дұрыс жауап

Мыс купоросы ерітіндісін электролиздегенде ерітінді арқылы 1 000 с бойы 2 А ток жүрді. Катодта қанша мыс бөлінді? (k = 0,33 · 10⁻⁶ кг/Кл)

  1. A. 0,66 г
  2. B. 0,33 г
  3. C. 660 г
  4. D. 0,165 г
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Фарадей заңы: m = kIt = 0,33 · 10⁻⁶ · 2 · 1 000 = 0,66 · 10⁻³ кг = 0,66 г. 660 г — килограмм мен грамм шатасқан (10⁻⁶ ұмытылған).

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз