Моңғол империясы және оның Еуразия картасындағы мұрагерлері
Дүниежүзі тарихы · Орта ғасырлар кезеңі
1206 жылы* Темучин Шыңғыс хан болып жарияланып, моңғол тайпаларын біріктірді. Моңғолдардың әскери өнері: тәртіп және ондық жүйе (ондық, жүздік, мыңдық, түмен), садақшылардан тұратын жылдам атты әскер, жалған шегіну мен қоршау, қытайлық қамал бұзатын машиналарды пайдалану, барлау және үрейлендіру. Моңғолдар Солтүстік Қытайды, Орта Азияны (1219–1224 жж.*), Иранды, Кавказды жаулап алды.
Шыңғыс хан өлгеннен кейін (1227 ж.*) империя өсе берді. Шыңғыс ханның немересі Бату 1236–1242 жылдары Шығыс Еуропаға жорық жасап, орыс князьдіктерін күйретіп, Польша мен Венгрияға дейін жетті. Жошы ұлысының жерінде Алтын Орда пайда болды; 1382 жылы Тоқтамыс хан Мәскеуді басып алды.
Еуразия картасына әсері: империя ұлыстарға ыдырады — Алтын Орда, Шағатай ұлысы, Ирандағы Ілхандар мемлекеті (Хулагу) және Қытайдағы Юань империясы (Құбылай, астанасы — Ханбалық/Бейжің). Кейін Шағатай ұлысының орнында Темір империясы (Самарқанд) пайда болды, ал Мәскеу мемлекеті Орда тәуелділігінен құтылып (1480 ж.*), жаңа Ресейдің орталығына айналды. Моңғол дәуірі Еуразияны саудамен біріктірді (Ұлы Жібек жолы қауіпсіз болды).
Ең бастысы
- 1206 ж.* — Шыңғыс хан; әскердің ондық жүйесі, атты әскер, қамал бұзу техникасы.
- 1236–1242 жж. — Батудың Шығыс Еуропаға жорығы.
- 1382 ж. — Тоқтамыс Мәскеуді басып алды.
- Мұрагерлері: Алтын Орда, Шағатай ұлысы, Ілхандар (Хулагу), Юань (Құбылай).
- Темір империясы; Мәскеу мемлекеті.
Тесттегі тұзақ
Құбылай — Қытай (Юань), Хулагу — Иран (Ілхандар). Оларды жиі шатастырады.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Еуропада алғашқы басылған кітаптардың шыққан жылы (И. Гутенберг)
- A. 1445
- B. 1302
- C. 1517
- D. 1600
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1445 ж. Кітап басу 1517 жылдан кейін Реформация идеяларының тез таралуына көмектесті.
2. бір дұрыс жауап
1453 жылы Константинопольді алған осман сұлтаны
- A. ІІ Мехмед
- B. І Баязид
- C. І Сүлейман
- D. І Осман
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ІІ Мехмед Фатих Константинопольді алып, қала Осман империясының астанасына айналды (Стамбул). І Баязид 1402 ж. Анкара түбінде Темірден жеңілді.
3. бір дұрыс жауап
1517 жылы Мартин Лютер 95 тезисімен неге қарсы шықты?
- A. индульгенция сатуға
- B. түрік сұлтанының билігіне
- C. крест жорықтарына
- D. кітап басуға
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1517 ж. — Лютердің индульгенцияға (ақшаға күнә кешіруге) қарсы 95 тезисі; Реформацияның басталуы.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз