Ислам тарихы (610–1258). Араб халифаты. Крест жорықтары
Дүниежүзі тарихы · Орта ғасырлар кезеңі
Мұхаммед пайғамбар (570–632 жж.) Меккеде шамамен 610 жылы* исламды — жалғыз Құдайға (Аллаға) сенімді уағыздай бастады. 622 жылы* ол Мединеге көшті — хижра, мұсылман жыл санауы осыдан басталады. Мұхаммед қайтыс болған кезде ислам Арабияны біріктірді.
Пайғамбардың ізбасарлары — халифтер бірнеше онжылдықта Испаниядан Орта Азияға дейінгі Араб халифатын құрды. Алдымен «әділ халифтер», кейін Омейядтар (астанасы Дамаск) және Аббасидтер (750 жылдан*, астанасы Бағдат) әулеттері билік құрды. Аббасидтер тұсында ғылым гүлденді: Бағдаттағы «Даналық үйі», грек философтарының аудармалары, алгебра, медицина. 1258 жылы* Бағдатты Хулагу бастаған моңғолдар алды — Аббасид халифаты құлады.
Крест жорықтары (1096–1270 жж.*) — Иерусалимдегі Иса пайғамбардың табытын азат ету ұранымен еуропалық рыцарьлардың Шығысқа әскери жорықтары. Бірінші жорық (1096–1099 жж.*) Иерусалимді алды; 1187 жылы* сұлтан Салах ад-Дин (Саладин) оны қайтарып алды. Төртінші жорық (1202–1204 жж.*) Палестинаның орнына христиандық Константинопольді басып алып, тонады. Нәтижесі: крестшілер қуылды, бірақ Еуропа Шығыстың мәдениеті мен тауарларымен танысты, Италия қалаларының (Венеция, Генуя) саудасы күшейді. XI ғасырда Кіші Азияны селжұқ түріктері бағындырды.
Ең бастысы
- 570–632 жж. — Мұхаммед пайғамбар; 622 ж.* — хижра.
- Халифат: Омейядтар (Дамаск) → Аббасидтер (Бағдат).
- 1258 ж.* — моңғолдар Бағдатты алды.
- Крест жорықтары: 1-сі — Иерусалимді алу; 4-сі — Константинопольді тонау.
- XI ғ. — Кіші Азияны селжұқтардың бағындыруы.
Тесттегі тұзақ
Төртінші крест жорығы (1204 ж.*) Иерусалимді емес, ХРИСТИАНДЫҚ Константинопольді басып алды. Аббасидтердің астанасы — Бағдат, Омейядтардікі — Дамаск.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
«Қара өлім» оба індеті Еуропаны жайпаған кезең
- A. XIV ғ. ортасы
- B. XI ғ. басы
- C. XV ғ. соңы
- D. XVII ғ. ортасы
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: «Қара өлімнің» шыңы — 1347–1351 жж.; Еуропа халқының шамамен үштен бірі қырылды. Жұмыс қолының жетіспеуі шаруалар көтерілістерін күшейтті (Жакерия, Уот Тайлер көтерілісі).
2. бір дұрыс жауап
Ақ және Қызыл раушан соғысының нәтижесінде Англияда билікке келген әулет
- A. Тюдорлар
- B. Стюарттар
- C. Бурбондар
- D. Габсбургтар
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Ланкастерлер мен Йорктар соғысы 1485 ж. VII Генрих Тюдордың таққа отыруымен аяқталды (Тюдорлар — 1485–1603, ҰТО «100 дата»). Бурбондар — Франция, Габсбургтар — Аустрия мен Испания.
3. бір дұрыс жауап
Қытайдағы Мин әулетінің билік құрған жылдары
- A. 1368–1644
- B. б.з.д. 221–206
- C. 1271–1368
- D. 1644–1911
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: Мин — 1368–1644. Одан бұрын — моңғол Юань әулеті (1271–1368), кейін — маньчжур Цин әулеті (1644–1911).
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз