Феодализм. «Қара өлім». Шаруалар көтерілістері. Жүзжылдық соғыс және Раушандар соғысы. Жанна д’Арк
Дүниежүзі тарихы · Орта ғасырлар кезеңі
Феодализм — феодалдардың жер меншігіне және шаруалардың тәуелділігіне негізделген Орта ғасырлардың қоғамдық құрылысы. Король әскери қызмет үшін сеньорға жер (феод) берді; сеньор — өз вассалдарына. «Феодалдық саты» қалыптасты: король → герцогтар мен графтар → барондар → рыцарьлар. Шаруашылық натуралды болды: қажеттінің бәрі дерлік иеліктің өзінде өндірілді. Қоғам үш сословиеге бөлінді: «дұға оқитындар» (діни қызметкерлер), «соғысатындар» (дворяндар), «еңбек ететіндер» (шаруалар мен қала тұрғындары).
XIV ғасырдың ортасында* Еуропаны оба індеті — «Қара өлім» шарпыды: халықтың үштен бірі қырылды. Жұмыс қолының тапшылығы мен міндеткерліктердің өсуі шаруалар көтерілістерін тудырды: Франциядағы Жакерия (1358 ж.*) және Англиядағы Уот Тайлер көтерілісі (1381 ж.*).
Англия мен Франция арасындағы Жүзжылдық соғыс (1337–1453 жж.) ағылшын корольдерінің француз тағына және даулы жерлерге талаптарынан басталды. Бетбұрыс 1429 жылы* Орлеан қоршауын бұзған шаруа қызы Жанна д’Арктың арқасында болды; кейін оны ағылшындар өртеп жіберді. Франция жеңді. Англияда кейін Ланкастерлер мен Йорктер әулеттері арасында Ақ және Қызыл раушан соғысы (1455–1485 жж.*) жүріп, Тюдорлардың билікке келуімен (1485–1603 жж.) аяқталды. Соғыстар нәтижесінде Франция мен Англияда орталықтандырылған мемлекеттер қалыптасты. Ағылшын парламенті 1265 жылы құрылды, Франциядағы алғашқы Бас штаттар 1302 жылы шақырылды.
Ең бастысы
- Феодализм: қызмет үшін феод, «феодалдық саты», натуралды шаруашылық.
- XIV ғ. — «Қара өлім» (оба); Жакерия және Уот Тайлер көтерілістері.
- 1337–1453 жж. — Жүзжылдық соғыс; Жанна д’Арк — Орлеан.
- Раушандар соғысы → Тюдорлар (1485–1603 жж.).
- 1265 ж. — ағылшын парламенті; 1302 ж. — Бас штаттар.
Тесттегі тұзақ
Жакерия — Франция, Уот Тайлер — Англия. Жүзжылдық соғыс 116 жылға созылды (1337–1453).
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Батый ханның Шығыс Еуропаға жорығының жылдары
- A. 1236–1242
- B. 1219–1224
- C. 1337–1453
- D. 1380–1382
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1236–1242. 1219–1224 — Шыңғыс ханның Орта Азияға жорығы, 1337–1453 — Жүзжылдық соғыс.
2. бір дұрыс жауап
1302 жылы Францияда алғашқы Бас штаттарды шақырған король
- A. Сұлу IV Филипп
- B. XIV Людовик
- C. IV Генрих
- D. Ұлы Карл
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1302 ж. IV Филипп Рим папасымен қақтығыста сословиелердің қолдауын іздеді. Ағылшын парламенті ертерек — 1265 ж. пайда болды.
3. бір дұрыс жауап
Жүзжылдық соғыста Жанна д'Арк ағылшындардан азат етіп, даңққа бөленген қала
- A. Орлеан
- B. Париж
- C. Лондон
- D. Кале
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: 1429 ж. Жанна д'Арк Орлеанды қоршаудан босатты («Орлеан қызы»). Жүзжылдық соғыс — 1337–1453 жж. (ҰТО «100 дата»).
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз