1929–1933 жылдардағы дүниежүзілік экономикалық дағдарыс. Рузвельттің «Жаңа бағыты». Франция және Халықтық майдан

Дүниежүзі тарихы · Екі дүниежүзілік соғыс арасындағы әлем

1920 жылдары АҚШ-та «просперити» — гүлдену кезеңі болды: жаппай өндіріс (Форд автомобильдері*), несие, акциялардың өсуі. Бірақ өндіріс сұраныстан озып кетті, ал акциялармен алыпсатарлық «көпіршікті» үрледі. 1929 жылғы 24 қазанда* («қара бейсенбі») Нью-Йорк биржасы құлады — 1929–1933 жылдардағы дүниежүзілік экономикалық дағдарыс («Ұлы депрессия») басталды: банктер мен зауыттардың банкроттығы, жаппай жұмыссыздық (АҚШ-та — жұмыс істейтіндердің төрттен біріне жуығы*), ауыл шаруашылығы өнімдері бағасының құлдырауы. 1932 жылы Вашингтонда ардагерлердің «аштар шеруі» өтті.

Президент Франклин Д. Рузвельт (1933 жылдан*) «Жаңа бағытты» жүргізді: экономиканы мемлекеттік реттеу — банк реформасы, жұмыссыздарға арналған қоғамдық жұмыстар, фермерлерді қолдау, әлеуметтік сақтандыру, зейнетақылар. Ағылшын экономисі Джон Кейнстің ілімі теориялық негіз болды: дағдарыста мемлекет араласып, сұранысты қолдауы керек. Сыртқы саясатта АҚШ соғыстар аралығында оқшаулану саясатын ұстанды.

Франция: дағдарыс онда кейінірек келді, капиталдың шетелге «қашуы» экономиканы әлсіретіп, фашистік лигалар күшейді. Фашизм қаупіне қарсы сол партиялар — Халықтық майдан (социалистер, коммунистер, радикалдар) бірікті. Леон Блюм басқарған Халықтық майдан үкіметі (1936 ж.*) реформалар жүргізді: 1936 жылғы Матиньон келісімдері* — 40 сағаттық жұмыс аптасы, ақылы демалыс, жалақының өсуі; «дирижизм» — мемлекеттің экономикаға қатысуы. Эдуард Даладье үкіметі (1938 ж.*) бұл реформалардан бас тартып, «тыныштандыру» саясатымен Мюнхен келісіміне қол қойды — Халықтық майдан ыдырады.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

«Жаңа бағыт» — АҚШ (Рузвельт), «Халықтық майдан» — Франция (Блюм). Дағдарыс Германияда емес, АҚШ-та басталды.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Үндістан ұлт-азаттық қозғалысының көсемі, зорлық-зомбылықсыз қарсылық тәсілінің авторы

  1. A. Махатма Ганди
  2. B. Джавахарлал Неру
  3. C. Мұхаммед Әли Жинна
  4. D. Индира Ганди
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Махатма Ганди — «ынтымақтаспау» және азаматтық бағынбау науқандары. Неру — Үндістанның алғашқы премьер-министрі (1947), Жинна — Пәкістанның негізін қалаушы.

2. сәйкестік

Саяси қайраткер мен ел арасындағы сәйкестікті анықтаңыз

  1. A. Мұстафа Кемал Ататүрік
  2. B. Махатма Ганди
  1. 1. Түркия
  2. 2. Үндістан
  3. 3. Қытай
  4. 4. Жапония
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A — 1, B — 2

Талдау: Ататүрік — Түрік Республикасының негізін қалаушы (1923). Ганди — Үндістан азаттық қозғалысының көсемі, оның тәуелсіздігі 1947 ж. жарияланды.

3. бір немесе бірнеше дұрыс жауап

Тоталитарлық режимнің белгілері

  1. A. бір партиялық жүйе
  2. B. көсемнің жеке басына табыну
  3. C. жаппай саяси қуғын-сүргін
  4. D. билікті бөлу
  5. E. сөз және баспасөз бостандығы
  6. F. көппартиялық
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A, B, C

Талдау: Тоталитаризм — мемлекеттің қоғамды толық бақылауы (Сталин тұсындағы КСРО, нацистік Германия, фашистік Италия). Билікті бөлу мен сөз бостандығы — демократияның белгілері.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз