КСРО-дағы тоталитаризм: Сталин, индустрияландыру, ұжымдастыру, қуғын-сүргін
Дүниежүзі тарихы · Екі дүниежүзілік соғыс арасындағы әлем
Тоталитаризм — мемлекет өмірдің барлық салаларын бақылайтын режим: экономика, саясат, мәдениет, жеке өмір; бір партия, көсемге табыну, жаппай қуғын-сүргін, идеология. Ленин өлгеннен кейін (1924 ж.*) КСРО-дағы билікті бәсекелестерін ығыстырып, біртіндеп И. В. Сталин басып алды.
Индустрияландыру (1928 жылдан* бастап алғашқы бесжылдықтар) — ауыл есебінен және қатаң үнемдеу арқылы ауыр өнеркәсіпті жедел құру (Магнитка, Днепрогэс, Түрксіб). Ұжымдастыру (1929 жылдан*) — шаруаларды колхоздарға күштеп біріктіру, кулактарды тәркілеу; ол 1932–1933 жылдары* Украинада, Қазақстанда, Еділ бойында аштыққа әкелді. Әлеуметтік құрылым: жұмысшылар, колхозшылар, «еңбекші зиялылар» және партиялық-мемлекеттік номенклатура.
1937–1938 жылдардағы жаппай саяси қуғын-сүргін («Үлкен террор»): жалған айыптармен тұтқындау және ату; миллиондаған адам ГУЛАГ — мәжбүрлі еңбек лагерьлері жүйесінен өтті. 1930 жылдардың соңындағы сыртқы саясат: КСРО Германияға қарсы ұжымдық қауіпсіздік жүйесін құруға тырысты, бірақ Мюнхен келісімінен кейін Германиямен ықпал аймақтарын бөлу туралы құпия хаттамалары бар шабуыл жасаспау пактісіне (1939 ж.) қол қойды.
Ең бастысы
- Тоталитаризм белгілері: бір партия, көсемге табыну, бақылау, қуғын-сүргін.
- Индустрияландыру — 1928 жылдан* бесжылдықтар.
- Ұжымдастыру — 1929 жылдан*; 1932–1933 жж.* аштық.
- 1937–1938 жж. — «Үлкен террор»; ГУЛАГ.
- 1939 ж. — кеңес-герман шабуыл жасаспау пактісі.
Тесттегі тұзақ
Шабуыл жасаспау пактісі 1938 жылғы Мюнхен келісімінен кейін, 1939 жылы жасалды. Ұжымдастыру — ауылда, индустрияландыру — өнеркәсіпте.
Өзіңді тексер
1. бір немесе бірнеше дұрыс жауап
Ф. Рузвельттің АҚШ-тағы «Жаңа бағытына» қандай шаралар кірді?
- A. экономиканы мемлекеттік реттеу
- B. жұмыссыздықтан сақтандыру және жәрдемақы
- C. жұмыссыздарға арналған қоғамдық жұмыстар
- D. бүкіл өнеркәсіпті ұлттандыру
- E. президент сайлауын жою
- F. КСРО үлгісімен жоспарлы экономикаға көшу
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A, B, C
Талдау: «Жаңа бағыт» (1933 жылдан) — 1929–1933 жж. әлемдік дағдарысқа жауап: мемлекет экономиканы реттеді, жұмыссыздықтан сақтандыру енгізді, қоғамдық жұмыстар ұйымдастырды, бұл ретте нарық пен демократия сақталды. Ұлттандыру, сайлауды жою және жоспарлы экономика — АҚШ-қа қатысты емес.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз