1917 жылғы Ресейдегі революциялар. КСРО-ның құрылуы. Түркия: Ататүрік
Дүниежүзі тарихы · Екі дүниежүзілік соғыс арасындағы әлем
1917 жылы Ресейде екі революция болды. Ақпан революциясы монархияны құлатты; билік Уақытша үкіметке өтті, қатар Кеңестер әрекет етті (қосвласть). Саяси күштер: социалистер — эсерлер, меньшевиктер, большевиктер (В. Ленин); либералдар — кадеттер; радикалдар — анархистер. 1917 жылғы 25 қазанда (7 қарашада)* большевиктер Қазан революциясын жасады. Алғашқы декреттер: «Бейбітшілік туралы декрет» пен «Жер туралы декрет»; «Еңбекшілер мен қаналушы халықтың құқықтары декларациясы» қабылданды (1918 ж.*).
Кейін Азамат соғысы мен шетелдік интервенция (1918–1920/1922 жж.*) жүрді. Большевиктер «әскери коммунизм» (азық-түлік салғырты, ұлттандыру) жүргізіп, 1921 жылы* жаңа экономикалық саясатқа (ЖЭС) көшті: азық-түлік салығы, саудаға рұқсат. 1922 жылы КСРО құрылды. Біртіндеп әміршіл-әкімшіл жүйе қалыптасты: бір партияның билігі, мемлекеттік экономика, жоспарлы басқару.
Осман империясы Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия жағында соғысып, жеңілді; Севр бейбіт шарты бойынша (1920 ж.*) оның аумағын жеңген державалар бөлісті. Басқыншылыққа қарсы Мұстафа Кемал басқарған ұлттық қозғалыс көтерілді. Ол тәуелсіздік соғысында жеңіп, сұлтандықты жойды (1922 ж.*), ал 1923 жылы Түрік Республикасы жарияланды (астанасы — Анкара). Кемал (Ататүрік — «түріктердің әкесі») реформалар жүргізді: зайырлы мемлекет, латын әліпбиі, әйелдердің құқықтары, еуропалық құқық.
Ең бастысы
- 1917 ж. — Ақпан және Қазан революциялары.
- Партиялар: эсерлер, меньшевиктер, большевиктер, кадеттер, анархистер.
- Бейбітшілік және жер туралы декреттер; «әскери коммунизм» → ЖЭС (1921*).
- 1922 ж. — КСРО-ның құрылуы.
- Севр шарты (1920*); 1923 ж. — Түрік Республикасы, Мұстафа Кемал Ататүрік.
Тесттегі тұзақ
Севр шарты (1920*) Осман империясын бөлді, ал Түрік Республикасы 1923 жылы жарияланды. Кадеттер — социалистер емес, либералдар.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
КСРО-ның құрылған жылы
- A. 1922
- B. 1917
- C. 1924
- D. 1936
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1922 ж. 30 желтоқсан. Одақтық шартқа РКФСР, Украина, Белоруссия және ЗКФСР қол қойды.
2. бір дұрыс жауап
1923 жылы жарияланған Түрік Республикасының алғашқы президенті
- A. Мұстафа Кемал (Ататүрік)
- B. VI Мехмед
- C. Энвер паша
- D. Сүлейман Қанұни
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1923 ж. Мұстафа Кемал сұлтандықты жойып, зайырлы реформалар жүргізді және Ататүрік («түріктердің әкесі») тегін алды. VI Мехмед — соңғы сұлтан.
3. бір дұрыс жауап
1929–1933 жылдардағы әлемдік экономикалық дағдарыстың басталуы
- A. 1929 ж. қазанда Нью-Йорк қор биржасының күйреуі
- B. 1932 жылғы «Аштар шеруі»
- C. «Жаңа бағыттың» жариялануы
- D. Версаль шартына қол қойылуы
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: 1929 ж. 24 қазандағы Уолл-стриттегі «Қара бейсенбі» Ұлы депрессияны бастады. Ф. Рузвельттің «Жаңа бағыты» (1933 жылдан) — дағдарыстан шығу жолы.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз