Реформация. Мартин Лютер

Дүниежүзі тарихы · Орта ғасырлар кезеңі

Реформацияның себептері: XV–XVI ғасырларда католик шіркеуі өте бай әрі ықпалды болды, көптеген діни қызметкерлер сән-салтанатпен өмір сүрді, шіркеу индульгенцияларды — ақшаға «күнәні кешіруді» сатты. Князьдер мен қала тұрғындары Римнің алымдарына наразы болды, ал кітап басу (Еуропадағы алғашқы баспа кітаптар — 1445 ж., И. Гутенберг) сыни идеяларды тез таратуға мүмкіндік берді.

1517 жылы неміс монахы және профессоры Мартин Лютер индульгенция сатуға қарсы 95 тезисін жариялады. Ол адам ақшамен және ғұрыптармен емес, сеніммен құтылады, ал сенімнің жалғыз көзі — Інжіл деп үйретті; ол Інжілді неміс тіліне аударды. Лютерандық осылай пайда болды. Германиядағы Шаруалар соғысы (1524–1526 жж.*) және князьдердің соғыстары болды; 1555 жылғы Аугсбург бітімі бойынша «кімнің билігі, соның діні» қағидасы әрекет етті.

Реформация Еуропаға тарады: Швейцарияда — кальвинизм (Жан Кальвин*), Англияда король Генрих VIII* Риммен қатынасты үзіп, англикан шіркеуін құрды. Католик шіркеуі Контрреформациямен жауап берді: иезуиттер ордені, инквизиция. Лютер наразылығының тарихи маңызы: батыс христиандығының бөлінуі, папа билігінің әлсіреуі, ұлттық мемлекеттер мен ана тіліндегі мәдениеттің өсуі.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Реформация Англияда емес, ГЕРМАНИЯДА басталды (Лютер, 1517 ж.). Аугсбург бітімі — 1555 ж.

Өзіңді тексер

1. бір немесе бірнеше дұрыс жауап

Франциядағы абсолюттік монархияның белгілері

  1. A. корольдің шексіз билігі
  2. B. тұрақты әскер
  3. C. тармақталған бюрократиялық аппарат
  4. D. билікті бөлу
  5. E. жалпыға бірдей сайлау құқығы
  6. F. корольдің парламентке бағынуы
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A, B, C

Талдау: Француз абсолютизмінің символы — XIV Людовик («Мемлекет — бұл мен»): бүкіл билік корольде, тұрақты әскер, шенеуніктер. Билікті бөлу мен сайлау құқығы — құқықтық мемлекеттің белгілері.

2. бір дұрыс жауап

Киев Русі мемлекетінің құрылған жылы (ҰТО «100 дата» бойынша)

  1. A. 882
  2. B. 862
  3. C. 988
  4. D. 1054
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ҰТО «100 дата»: 882 ж. — Киев Русінің құрылуы (Олег князь Новгород пен Киевті біріктірді). 862 ж. — шежіре бойынша Рюриктің Новгородқа шақырылуы; 988 ж. — Русьтің шоқынуы; 1054 ж. — христиан шіркеуінің бөлінуі.

3. бір дұрыс жауап

Тоқтамыс хан Мәскеуді қай жылы басып алды?

  1. A. 1382
  2. B. 1380
  3. C. 1240
  4. D. 1480
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ҰТО «100 дата»: 1382 ж. — Тоқтамыс ханның Мәскеуді басып алуы, Куликово шайқасынан (1380) екі жыл өткен соң. 1240 ж. — Батый әскерінің Киевті алуы, 1480 ж. — «Уградағы тұру».

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз