Қылмыстық құқық. Қылмыстық құқық бұзушылықтар мен жазалардың түрлері

Құқық негіздері · Жария құқық

Қылмыстық құқық қандай әрекеттер қылмыстық құқық бұзушылық болатынын анықтап, жазаларды белгілейді (Қылмыстық кодекс, ҚК). Қылмыстық құқық бұзушылықтар қылмыстар мен қылмыстық теріс қылықтарға (қауіптілігі аз) бөлінеді. Қылмыстың белгілері: қоғамдық қауіптілік, құқыққа қайшылық (ҚК тыйым салған), кінәлілік (қасақаналық немесе абайсыздық), жазаланушылық. Қылмыстық жауапкершілікке 16 жастан есі дұрыс адам, ал бірқатар ауыр әрекеттер үшін — 14 жастан тартылады: кісі өлтіру, денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру, адамды ұрлау, ауырлататын мән-жайлардағы ұрлық, тонау және қорқытып алушылық, қарақшылық және басқалар (ҚК 15-бап).

Қылмыстардың санаттары (ҚК 11-бап): онша ауыр емес — ең жоғары жазасы 2 жылға дейін бас бостандығынан айыру болатын қасақана әрекеттер (абайсызда — 5 жылға дейін); ауырлығы орташа — қасақана 5 жылға дейін (абайсызда — 5 жылдан жоғары); ауыр — қасақана 12 жылға дейін; аса ауыр — қасақана 12 жылдан жоғары немесе өмір бойы бас бостандығынан айыру.

Жазалар (ҚК 40-бап): қылмыстық теріс қылық үшін — айыппұл, түзеу жұмыстары, қоғамдық жұмыстар, қамаққа алу, шетелдікті шығарып жіберу; қылмыс үшін — айыппұл, түзеу жұмыстары, қоғамдық жұмыстар, бас бостандығын шектеу, бас бостандығынан айыру. Қосымша — мүлікті тәркілеу, атақтар мен наградалардан айыру, лауазым атқару құқығынан айыру, азаматтықтан айыру және т. б. Бас бостандығынан айыру — 6 айдан 15 жылға дейін, аса ауыр қылмыстар үшін — 20 жылға дейін немесе өмір бойы; абайсызда жасалған қылмыстар үшін — 10 жылдан аспайды (ҚК 46-бап). Өлім жазасына Конституция тыйым салған (17-бап).

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

14 жастан ұрлық тек АУЫРЛАТАТЫН мән-жайлар болғанда ғана жазаланады (188-баптың 2–4-бөліктері); қарапайым ұрлық — 16 жастан. Қазақстанда өлім жазасы жоқ.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Жалпы ереже бойынша әкімшілік қамаудың ең ұзақ мерзімі

  1. A. 30 тәулікке дейін
  2. B. 15 тәулікке дейін
  3. C. 45 тәулікке дейін
  4. D. 1 жылға дейін
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ӘҚБтК 50-бап: 30 тәулікке дейін, ал төтенше немесе соғыс жағдайы режимін бұзғаны үшін — 45 тәулікке дейін. Қамауды тек судья тағайындайды.

2. сәйкестік

2026 жылғы Конституция бойынша лауазым мен ең төменгі жас арасындағы сәйкестікті анықтаңыз

  1. A. Құрылтай депутаты
  2. B. Қазақстан Республикасының Президенті
  1. 1. 25 жас
  2. 2. 40 жас
  3. 3. 20 жас
  4. 4. 18 жас
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A — 1, B — 2

Талдау: Құрылтай депутаты — 25 жастан (54-бап), Президент — 40 жастан (43-бап). 20 жас — мәслихат депутаты, 18 жас — дауыс беру құқығы.

3. бір немесе бірнеше дұрыс жауап

2026 жылғы Конституция бойынша Қазақстан Республикасының Президенттігіне үміткерге қойылатын талаптар

  1. A. туғаннан ҚР азаматтығы
  2. B. 40 жастан кем емес
  3. C. соңғы 15 жыл Қазақстанда тұру
  4. D. 35 жастан кем емес
  5. E. саяси партияға мүшелік
  6. F. соңғы 5 жыл Қазақстанда тұру
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A, B, C

Талдау: 43-бап мемлекеттік тілді еркін меңгеруді, жоғары білімді және мемлекеттік қызметте немесе сайланбалы лауазымдарда кемінде 5 жыл тәжірибені де талап етеді. Саяси партияға мүшелік, керісінше, Президентке өкілеттік мерзімінде тыйым салынған (45-бап).

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз