Экологиялық және жер құқығының негіздері

Құқық негіздері · Жария құқық

Конституция: жер және оның қойнауы, су, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, басқа да табиғи ресурстар халыққа тиесілі, халықтың атынан меншік құқығын мемлекет жүзеге асырады; жер заңда белгіленген шекте жеке меншікте де бола алады (8-бап). Азаматтар табиғатты сақтауға міндетті (37-бап). Адамдардың өмірі мен денсаулығына, қоршаған ортаға қатер төндіретін фактілерді жасырған лауазымды адамдар жауапты болады (37-бап).

Экологиялық құқық қоршаған ортаны қорғауды және табиғи ресурстарды пайдалануды реттейді. Басты акт — Экологиялық кодекс. Оның қағидаттары: зиянның алдын алу, сақтық, пропорционалдық және «ластаушы төлейді» қағидаты — қызметі ластануды немесе экологиялық залалды тудыратын адам зиянды өтеуге және табиғатты қалпына келтіруге міндетті. Құралдары: жобаларды экологиялық бағалау, экологиялық рұқсаттар, бақылау, эмиссиялар үшін төлем, жауапкершілік (әкімшілік, қылмыстық, азаматтық).

Жер құқығы жерге меншікті және жерді пайдалануды реттейді (Жер кодексі). Жер халыққа тиесілі, меншік құқығын мемлекет жүзеге асырады; жер учаскелері Кодекс бойынша жеке меншікте бола алмайтындарынан басқа азаматтар мен мемлекеттік емес заңды тұлғалардың жеке меншігінде бола алады (3, 23-баптар). Шекара белдеуіндегі учаскелер жеке меншікке берілмейді (23-бап). Меншіктен басқа жер пайдалану құқығы бар — тұрақты немесе уақытша, оның ішінде жалға алу (37-бап). Жерлер нысаналы мақсаты бойынша бөлінеді: ауыл шаруашылығы мақсатындағы, елді мекендердің, өнеркәсіптің, ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың, орман және су қорының, босалқы жерлер.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Конституция бойынша жер ХАЛЫҚҚА тиесілі, ал мемлекет оның атынан меншік құқығын ғана жүзеге асырады. Жерге жеке меншікке заң шегінде жол беріледі.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Азамат қай жастан мәслихат депутаты болып сайлана алады?

  1. A. 20 жастан
  2. B. 18 жастан
  3. C. 25 жастан
  4. D. 30 жастан
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 88-бап: мәслихат депутаты — 20 жастан, мәслихаттар 5 жылға сайланады. Құрылтай депутаты — 25 жастан, Президент — 40 жастан.

2. бір дұрыс жауап

2026 жылғы Конституция бойынша Қазақстан Республикасының Конституция күні болып жарияланды

  1. A. референдумда қабылданған күні — 15 наурыз
  2. B. 30 тамыз
  3. C. 1 шілде — күшіне енген күні
  4. D. 16 желтоқсан
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 94-бап: «Конституцияны республикалық референдумда қабылдау күні мемлекеттік мереке — Конституция күні болып жарияланады». Бұрын Конституция күні 30 тамызда тойланды (1995 жылғы Конституция); 16 желтоқсан — Тәуелсіздік күні.

3. бір дұрыс жауап

Жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы қай жастан басталады?

  1. A. 16 жастан
  2. B. 14 жастан
  3. C. 18 жастан
  4. D. 21 жастан
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ҚР ӘҚБтК 28-бабы: 16 жасқа толған есі дұрыс жеке тұлға, сондай-ақ заңды тұлға жауапқа тартылады.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз