Қазақстандағы құқықтық мемлекет және азаматтық қоғам

Құқық негіздері · Мемлекет және құқық

Құқықтық мемлекет — билігі құқықпен шектелген мемлекет. Оның белгілері: Конституция мен заңның үстемдігі, билікті заң шығарушы, атқарушы және сот билігіне бөлу, тәуелсіз сот, адам құқықтары мен бостандықтарын нақты қамтамасыз ету, мемлекет пен тұлғаның өзара жауапкершілігі. 2026 жылғы Конституция бекітеді: Қазақстан — демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет, ең қымбат қазынасы — адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары (1-бап); мемлекеттік билік біртұтас және билікті бөлу қағидаты бойынша жүзеге асырылады (4-бап).

Азаматтық қоғам — мемлекеттен тәуелсіз өмір саласы: қоғамдық бірлестіктер, саяси партиялар, кәсіподақтар, БАҚ, коммерциялық емес ұйымдар, жергілікті өзін-өзі басқару, еріктілік. Ол арқылы азаматтар мүдделерін білдіріп, билікті бақылайды. Конституция идеологиялық және саяси әралуандықты және қоғамдық бірлестіктердің теңдігін таниды (6-бап), діни негіздегі партияларға және партияларды шетелдіктердің қаржыландыруына тыйым салады (6-бап 4-тармақ).

Қазақстандағы даму: «Заң және Тәртіп» қағидаты, «Әділетті Қазақстан» идеясы (2026 жылғы Конституцияның кіріспесі), азаматтардың мемлекеттік органдарға өтініш жасау құқығы (35-бап), Адам құқықтары жөніндегі уәкіл (85-бап), жергілікті өзін-өзі басқару (91-бап), ең жоғары консультативтік орган — Қазақстан Халық Кеңесі (70-бап).

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Азаматтық қоғам — бұл мемлекеттік органдар ЕМЕС: әкімдік немесе министрлік оған жатпайды, ал партия, кәсіподақ, ҮЕҰ — жатады.

Өзіңді тексер

1. бір немесе бірнеше дұрыс жауап

Жария құқық салалары

  1. A. конституциялық құқық
  2. B. қылмыстық құқық
  3. C. әкімшілік құқық
  4. D. азаматтық құқық
  5. E. отбасы құқығы
  6. F. мұрагерлік құқық
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A, B, C

Талдау: Жария құқық мемлекет билік ретінде қатысатын қатынастарды реттейді (конституциялық, қылмыстық, әкімшілік, қаржы). Азаматтық және отбасы құқығы — жеке құқық; мұрагерлік құқық — азаматтық құқықтың институты.

2. бір дұрыс жауап

Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкілді кім тағайындайды?

  1. A. Қазақстан Республикасының Президенті
  2. B. Құрылтай
  3. C. Жоғарғы Сот
  4. D. Бас Прокурор
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 2026 жылғы Конституция, 85-бап: Адам құқықтары жөніндегі уәкілді Президент тағайындайды, ол өз өкілеттігін жүзеге асыру кезінде тәуелсіз және мемлекеттік органдарға есеп бермейді; бұзылған құқықтар мен бостандықтарды қалпына келтіруге жәрдемдеседі.

3. бір дұрыс жауап

Заңдылықтың сақталуын жоғары қадағалауды және мемлекет атынан қылмыстық қудалауды жүзеге асыратын мемлекеттік орган

  1. A. прокуратура
  2. B. адвокатура
  3. C. нотариат
  4. D. Конституциялық Сот
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 2026 жылғы Конституция: прокуратура мемлекет атынан заңдылықты жоғары қадағалауды жүзеге асырады, сотта мемлекет мүддесін білдіреді және қылмыстық қудалау жүргізеді; бұл Бас Прокурор басқаратын біртұтас орталықтандырылған жүйе.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз