Халықаралық жария құқық. Қазақстан халықаралық құқықтың субъектісі ретінде
Құқық негіздері · Халықаралық құқық
Халықаралық жария құқық мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар арасындағы қатынастарды реттейді. Оның қайнар көздері — халықаралық шарттар, халықаралық әдет-ғұрыптар, құқықтың жалпы қағидаттары. Негізгі қағидаттар БҰҰ Жарғысында (1945 ж.) бекітілген: мемлекеттердің егемендік теңдігі, күш қолданбау және күш қолданамын деп қорқытпау, дауларды бейбіт шешу, ішкі істерге араласпау, аумақтық тұтастық және шекаралардың мызғымастығы, адам құқықтарын құрметтеу, міндеттемелерді адал орындау, ынтымақтастық.
Қазақстан — халықаралық құқықтың толық құқылы субъектісі: 1992 жылғы 2 наурыздан бастап БҰҰ мүшесі, 2017–2018 жылдары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болды. 2026 жылғы Конституция бойынша Қазақстан халықаралық құқықтың қағидаттары мен нормаларын құрметтейді және бейбітшілік пен ынтымақтастық саясатын жүргізеді (10-бап); халықаралық шарттық міндеттемелер қолданыстағы құқыққа кіреді (5-бап). Президент келіссөздер жүргізіп, халықаралық шарттарға қол қояды (46-бап), Құрылтай оларды заңмен ратификациялайды (60-бап), ал Конституциялық Сот ратификацияға дейін олардың Конституцияға сәйкестігін тексереді (73-бап).
Қазақстан БҰҰ, ЕҚЫҰ (2010 жылы төрағалық еткен), ТМД, ШЫҰ, ҰҚШҰ, Еуразиялық экономикалық одақ, ИЫҰ, Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары кеңесі (АӨСШК — Қазақстанның бастамасы) жұмысына қатысады. БҰҰ-ның басты сот органы — Гаагадағы Халықаралық сот мемлекеттер арасындағы дауларды қарайды.
Ең бастысы
- БҰҰ Жарғысының қағидаттары (1945): теңдік, күш қолданбау, дауларды бейбіт шешу, араласпау.
- Қазақстан — 1992.03.02 бастап БҰҰ мүшесі; 2017–2018 жж. БҰҰ ҚК мүшесі.
- Шарттарға Президент қол қояды, Құрылтай заңмен ратификациялайды.
- Конституциялық Сот шарттарды ратификацияға дейін тексереді (73-бап).
- БҰҰ Халықаралық соты — Гаагада, мемлекеттер арасындағы даулар.
Тесттегі тұзақ
Шарттарды Құрылтай (заңмен) ратификациялайды, ал оларға Президент ҚОЛ ҚОЯДЫ. БҰҰ Халықаралық соты азаматтардың шағымдарын емес, МЕМЛЕКЕТТЕРДІҢ дауларын қарайды.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Мемлекеттер арасындағы дауларды қарайтын БҰҰ-ның басты сот органы
- A. БҰҰ Халықаралық соты (Гаага)
- B. Адам құқықтары жөніндегі Еуропа соты
- C. ҚР Конституциялық Соты
- D. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: БҰҰ Халықаралық соты Гаагада орналасқан және мемлекеттер арасындағы дауларды қарайды. Адам құқықтары жөніндегі Еуропа соты — Еуропа Кеңесінің органы; Қауіпсіздік Кеңесі — сот емес, саяси орган.
2. бір дұрыс жауап
Қазақстан қай жылдары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болды?
- A. 2017–2018
- B. 1992–1993
- C. 2010–2011
- D. 2022–2023
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне мүше болған Орталық Азиядағы алғашқы ел болды (2017–2018). 1992 — БҰҰ-ға кіру, 2010 — ЕҚЫҰ-ға төрағалық.
3. бір дұрыс жауап
БҰҰ Бас Ассамблеясы Бала құқықтары туралы конвенцияны қабылдаған жыл
- A. 1989
- B. 1948
- C. 1966
- D. 1959
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Бала құқықтары туралы конвенция — 1989 ж. 1948 — Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы, 1966 — құқықтар туралы халықаралық пактілер, 1959 — Бала құқықтарының декларациясы (шарт емес, декларация).
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз