Әкімшілік іс жүргізу құқығы: әкімшілік рәсімдер және мемлекеттік органдармен даулар
Құқық негіздері · Іс жүргізу құқығының негіздері
Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекс (ӘРПК) мемлекеттік органдардың азаматтар мен ұйымдардың өтініштері бойынша шешімдерді қалай қабылдайтынын (әкімшілік рәсімдер) және бұл шешімдерге қалай дау айтуға болатынын (әкімшілік сот ісін жүргізу) реттейді. Әкімшілік акт — мемлекеттік органның нақты адамға қатысты шешімі (мысалы, лицензия, рұқсат беру немесе беруден бас тарту).
Қағидаттар: заңдылық, мөлшерлестік, сенімге құқықты қорғау, формальды талаптарды теріс пайдалануға жол бермеу, рәсімге қатысушының құқықтарының басымдығы; азамат шешім оның пайдасына қабылданбаса, шешім қабылданғанға дейін тыңдалуға құқылы. Әкімшілік актіге, әрекетке немесе әрекетсіздікке шағым жоғары тұрған әкімшілік органға немесе лауазымды адамға қатысушыға актінің қабылданғаны белгілі болған күннен бастап 3 айдан кешіктірілмей беріледі (ӘРПК).
Егер сотқа дейінгі шағымдану көмектеспесе, азамат сотқа әкімшілік талап береді. Әкімшілік соттың ерекшелігі — соттың белсенді рөлі: ол дәлелдемелерді өзі жинайды, ал шешімнің заңдылығын дәлелдеу ауыртпалығы азаматқа емес, мемлекеттік органға (жауапкерге) жүктеледі. Бұл мемлекетпен даудағы әлсіз тарапты қорғайды.
Ең бастысы
- ӘРПК: әкімшілік рәсімдер және әкімшілік сот ісін жүргізу.
- Әкімшілік акт — мемлекеттік органның нақты адамға қатысты шешімі.
- Шешім қабылданғанға дейін тыңдалу құқығы.
- Актіге шағым — 3 айдан кешіктірмей (ӘРПК).
- Сотта шешімнің заңдылығын мемлекеттік орган дәлелдейді.
Тесттегі тұзақ
Әкімшілік дауда шешімнің заңдылығын азамат емес, МЕМЛЕКЕТТІК ОРГАН дәлелдеуі тиіс. Сот бұл ретте белсенді — дәлелдемелерді өзі жинайды.
Өзіңді тексер
1. сәйкестік
Сот сатысы мен ол қайта қарайтын шешімдер арасындағы сәйкестікті анықтаңыз
- A. апелляциялық саты
- B. кассациялық саты
- 1. заңды күшіне енбеген шешімдер
- 2. заңды күшіне енген сот актілері
- 3. заң жобалары
- 4. қабылданғанға дейінгі мәслихат шешімдері
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A — 1, B — 2
Талдау: Апелляция — бірінші сатыдағы соттың әлі күшіне енбеген шешімдерін қайта қарау. Кассация — заңды күшіне енген сот актілерін қайта қарау (оның ішінде Жоғарғы Сотта).
2. бір немесе бірнеше дұрыс жауап
ҚР Қылмыстық-процестік кодексі бойынша төмендегілердің қайсысы бұлтартпау шаралары болып табылады?
- A. кетпеу және тиісті мінез-құлық туралы қолхат
- B. кепіл
- C. үйқамақ
- D. күзетпен ұстау
- E. айыппұл
- F. түзеу жұмыстары
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A, B, C, D
Талдау: ҚПК, 137-бап: бұлтартпау шаралары — кетпеу туралы қолхат, жеке кепілгерлік, әскери қызметшіні әскери бөлім командованиесінің бақылауына беру, кәмелетке толмағанды қарауға беру, кепіл, үйқамақ, күзетпен ұстау. Айыппұл мен түзеу жұмыстары — үкім бойынша жазалар, бұлтартпау шаралары емес.
3. бір дұрыс жауап
Сотқа дейінгі тергеп-тексеру кезінде күзетпен ұстау мерзімі жалпы ереже бойынша аспауға тиіс
- A. екі айдан
- B. 48 сағаттан
- C. алты айдан
- D. бір жылдан
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҚПК, 151-бап 1-бөлік: сотқа дейінгі тергеп-тексеру кезінде күзетпен ұстау мерзімі ерекше жағдайларды қоспағанда екі айдан аспауы тиіс (ұзарту — өтінішхат бойынша, тергеу судьясы арқылы). 48 сағат — сот санкциясынсыз ұстау мерзімі (131-бап), бұл басқа шара.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз