Азаматтық құқық: негізгі институттар, шарттар және міндеттемелер

Құқық негіздері · Жеке құқық

Азаматтық құқық тең қатысушылардың — азаматтар мен заңды тұлғалардың мүліктік және онымен байланысты жеке мүліктік емес қатынастарын реттейді. Басты акт — Азаматтық кодекс (жалпы және ерекше бөліктер). Азаматтың құқық қабілеттілігі туғаннан пайда болады (АК 13-бап). Әрекет қабілеттілігі: 14 жасқа дейін (жас балалар) бала үшін мәмілелерді заңды өкілдері жасайды, баланың өзі тек ұсақ тұрмыстық мәмілелерді жасай алады (23-бап); 14 жастан 18 жасқа дейін — мәмілелер ата-ананың келісімімен, бірақ табысы мен шәкіртақысына жасөспірім өзі билік етеді (22-бап); 16 жастан эмансипация — толық әрекетке қабілетті деп жариялау мүмкін; толық әрекет қабілеттілігі — 18 жастан (17-бап).

Мәміле — азаматтық құқықтар мен міндеттерді белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған әрекет. Нысаны: ауызша, жазбаша, нотариаттық. Жазбаша нысанда, мысалы, кәсіпкерлердің мәмілелері және жасалған кезде орындалатындарынан басқа 100 АЕК-тен асатын сомадағы мәмілелер жасалады (АК 152-бап). Меншік құқығы иеленуді, пайдалануды және билік етуді қамтиды. Талап қоюдың жалпы ескіру мерзімі — 3 жыл (АК 178-бап).

Міндеттеме — борышкер несие беруші пайдасына әрекет жасауға (мүлік беруге, жұмыс орындауға, ақша төлеуге) міндетті болатын қатынас. Негізгі шарттар: сатып алу-сату (затты ақыға меншікке беру), сыйға тарту (өтеусіз), мүліктік жалдау (жалға алу — ақыға уақытша пайдалану), қарыз (ақшаны немесе заттарды сондай соманы немесе сондай заттарды қайтару шартымен беру), мердігерлік (жұмыс орындау), қызмет көрсету, сақтау, тасымалдау. Мұрагерлік: заң бойынша және өсиет бойынша; бірінші кезектегі мұрагерлер — балалар, жұбайы және ата-анасы тең үлесте (АК 1061-бап); мұра 6 ай ішінде қабылданады (АК 1072-2-бап).

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Жалға алу — ақыға уақытша ПАЙДАЛАНУ (сол затты қайтарады), қарыз — СОНДАЙ сома немесе сол тектес заттар қайтарылады.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Сатып алу-сату шарты құқықтың қай саласына жатады?

  1. A. Азаматтық
  2. B. Қылмыстық
  3. C. Әкімшілік
  4. D. Еңбек
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Сатып алу-сату тең тараптардың мүліктік қатынастарын реттейді, сондықтан азаматтық құқыққа жатады (ҚР Азаматтық кодексі).

2. сәйкестік

Құқық саласы мен ол реттейтін қатынастар арасындағы сәйкестікті анықтаңыз.

  1. A. Отбасы құқығы
  2. B. Еңбек құқығы
  1. 1. ерлі-зайыптылар, ата-ана мен балалар арасындағы жеке және мүліктік қатынастар
  2. 2. қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы қатынастар
  3. 3. қылмыс жасаумен байланысты қатынастар
  4. 4. мемлекеттік басқару саласындағы қатынастар
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A — 1, B — 2

Талдау: Отбасы құқығы — неке, ерлі-зайыптылар, ата-ана мен балалар қатынастары («Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» кодекс). Еңбек құқығы — қызметкер мен жұмыс беруші қатынастары (Еңбек кодексі). Қылмыс — қылмыстық құқық, мемлекеттік басқару — әкімшілік құқық.

3. бір дұрыс жауап

Эмансипация — кәмелетке толмағанды толық әрекетке қабілетті деп жариялау — мүмкін болатын жас

  1. A. 16 жас
  2. B. 14 жас
  3. C. 15 жас
  4. D. 17 жас
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: АК 22-1-бап: 16 жастан, егер жасөспірім еңбек шарты бойынша жұмыс істесе немесе заңды өкілдерінің келісімімен кәсіпкерлікпен айналысса. Шешімді қорғаншылық және қамқоршылық органы (ата-ананың келісімімен) немесе сот қабылдайды.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз