13–16-тақырыптар. ХХ ғасырдың І жартысындағы әдебиет
Қазақ әдебиеті · ХХ ғасырдың І жартысындағы әдебиет
Ахмет Байтұрсынұлы — «Ұлт ұстазы», «Қазақ» газетінің редакторы, «Қырық мысал» жинағының («Егіннің бастары») және «Адамдық диқаншысы» өлеңінің авторы. Міржақып Дулатовтың «Бақытсыз Жамалы» (1910) — тұңғыш қазақ романы. Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасында Абылайдың батыры Баян қалмақ қызына ерген інісі Ноянды атып, өкініп, жауға жалғыз шабады. Жүсіпбек Аймауытовтың «Ақбілек» романы — қиын тағдырлы қыз туралы. Шәкәрімнің «Еңлік — Кебек» дастаны — рулық кекке құрбан болған жастар туралы.
Сәкен Сейфуллиннің «Сыр сандық», Қасым Аманжоловтың «Өзім туралы», Жамбылдың «Зілді бұйрық» өлеңдері. Ілияс Жансүгіровтің «Құлагер» поэмасында Ақан серінің тұлпары Сағынайдың асында қызғаныштан өлтіріледі. Бейімбет Майлиннің «Шұғаның белгісі» — Шұға есімді қыздың қайғылы махаббаты туралы хикаят. Ғабит Мүсіреповтің «Ұлпан» романы — Есенейдің дана жары туралы. Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» — төрт томдық роман-эпопея, «Көксерек» — Құрмаш асыраған бөлтіріктің жабайылыққа оралуы туралы әңгіме.
Ең бастысы
- «Бақытсыз Жамал» — тұңғыш роман (1910).
- Құлагер — Ақан серінің тұлпары.
- «Абай жолы» — роман-эпопея.
Тесттегі тұзақ
«Еңлік — Кебек» дастанын Шәкәрім жазған, ал М. Әуезов осы оқиға бойынша пьеса жазған: сұрақта жанрына назар аударыңыз.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Қазақтың тұңғыш романы деп саналатын «Бақытсыз Жамалдың» авторы:
- A. Міржақып Дулатов
- B. Жүсіпбек Аймауытов
- C. Мұхтар Әуезов
- D. Ғабит Мүсірепов
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: «Бақытсыз Жамал» (1910) — Міржақып Дулатовтың романы, қазақ әдебиетіндегі алғашқы роман; онда қыздың еркіне қарсы күйеуге берілу тағдыры суреттеледі.
2. бір дұрыс жауап
Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасындағы Баян — кімнің батыры?
- A. Абылай ханның
- B. Кенесары ханның
- C. Тәуке ханның
- D. Жәнібек ханның
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Баян — Абылай ханның батыры. Поэмада ол қалмақ қызына ергені үшін інісі Ноянды өз қолымен атып, артынан өкініп, жауға жалғыз шабады.
3. бір дұрыс жауап
Ілияс Жансүгіровтің «Құлагер» поэмасындағы Құлагер — кімнің тұлпары?
- A. Ақан серінің
- B. Біржан салдың
- C. Абайдың
- D. Қобыландының
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Құлагер — Ақан серінің сәйгүлігі; поэмада ол Сағынайдың асында бәйгеде озып келе жатқанда қастандықпен өлтіріледі. Құлагер тағдыры — талантты қызғанған ортаның бейнесі.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз