Кинематика
Физика · Механика
Кинематика қозғалысты себептерін ескермей сипаттайды. Орын ауыстыру — бастапқы орыннан соңғы орынға дейінгі вектор, жол — траекторияның ұзындығы. Бірқалыпты қозғалыс: s = vt. Бірқалыпты үдемелі: v = v₀ + at, s = v₀t + at²/2, v² − v₀² = 2as. Еркін түсу — a = g = 10 м/с² болатын дербес жағдай. Шеңбер бойымен қозғалыс: v = 2πR/T, центрге тартқыш үдеу a = v²/R, жиілік ν = 1/T. Жылдамдықтар векторлық түрде қосылады (қозғалыстың салыстырмалылығы).
1-мысал. v₀ = 10 м/с, a = 2 м/с², t = 5 с: v = 10 + 2 · 5 = 20 м/с; s = 10 · 5 + 2 · 25/2 = 75 м. 2-мысал. Дене 80 м биіктіктен түседі: t = √(2h/g) = √16 = 4 с, v = gt = 40 м/с. 3-мысал. Катер ағыс бойымен суға қатысты 15 м/с жүзеді, ағыс 3 м/с: жағаға қатысты жылдамдығы 18 м/с, ағысқа қарсы — 12 м/с.
Ең бастысы
- Бірқалыпты үдемелі: v = v₀ + at; s = v₀t + at²/2.
- Еркін түсу: a = g = 10 м/с².
- Шеңбер: a = v²/R, v = 2πR/T.
- Жол ≥ орын ауыстыру модулі.
Тесттегі тұзақ
Жол мен орын ауыстыру — әртүрлі шамалар: шеңберді айналып жүгірсеңіз, 2πR жол жүрдіңіз, ал орын ауыстыру нөлге тең.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Массасы 0,5 кг доп 4 м/с жылдамдықпен ұшып келеді. Оның импульсін табыңыз.
- A. 2 кг·м/с
- B. 4 кг·м/с
- C. 8 кг·м/с
- D. 0,125 кг·м/с
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: p = mv = 0,5 · 4 = 2 кг·м/с. 4 — mv²/2 кинетикалық энергиясы (Дж), бірліктері басқа.
2. бір дұрыс жауап
Массасы 1 т автомобиль 10 м/с жылдамдықпен қозғалады. Оның кинетикалық энергиясын табыңыз.
- A. 50 кДж
- B. 100 кДж
- C. 10 кДж
- D. 5 кДж
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Eк = mv²/2 = 1 000 · 100 / 2 = 50 000 Дж = 50 кДж. 100 кДж = mv² — 2-ге бөлу ұмытылған; 10 кДж = mv — энергия емес, импульс.
3. бір дұрыс жауап
Массасы 2 кг денені 5 м биіктікке көтерді. Оның потенциалдық энергиясы қаншаға артты? (g = 10 м/с²)
- A. 100 Дж
- B. 10 Дж
- C. 50 Дж
- D. 25 Дж
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Eп = mgh = 2 · 10 · 5 = 100 Дж. 10 = m · h — еркін түсу үдеуі ұмытылған.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз