«Қырғи-қабақ соғыс»: Фултон сөзінен биполярлы әлемнің ыдырауына дейін
Дүниежүзі тарихы · ХХ ғасырдың екінші жартысындағы әлем
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлем екі лагерьге бөлінді — АҚШ бастаған капиталистік және КСРО бастаған социалистік («биполярлы әлем»). Олардың арасындағы тікелей соғыссыз текетіресті «қырғи-қабақ соғыс» деп атады. Оның басталуы У. Черчилльдің «темір перде» туралы Фултон сөзімен (1946 ж.*), Трумэн доктринасымен және Маршалл жоспарымен (1947 ж.) — АҚШ-тың Батыс Еуропаға көмегімен байланыстырылады. 1949 жылы ГФР мен ГДР* құрылып, НАТО блогы құрылды; 1955 жылы — Варшава шарты ұйымы.
1948–1962 жылдардағы басты оқиғалар: Берлин дағдарысы (1948–1949 жж. қоршау*); Корея соғысы (1950–1953 жж.); Венгриядағы көтерілістің басылуы (1956 ж.*); 1958 жылғы Берлин дағдарысы* және Берлин қабырғасының салынуы (1961 ж.*); ғарыштағы бәсеке (алғашқы серік 1957 ж.*, Гагарин 1961 ж.); Кариб дағдарысы (1962 ж.) — әлем ядролық соғыстың алдында. Кейін: Вьетнамдағы соғыс (1964–1973 жж.*), ВШҰ әскерлерінің Чехословакияға енгізілуі (1968 ж.), «ядролық клубтың» құрылуы және қару-жарақ жарысы; бәсеңдеу — үш ортада ядролық сынақтарға тыйым салу туралы Мәскеу шарты (1963 ж.), Хельсинкидегі ЕҚЫК-тің Қорытынды актісі (1975 ж.).
Жаңа шиеленіс: кеңес әскерлерінің Ауғанстанға енгізілуі (1979 ж.*), Олимпиадаға бойкот (1980 ж.*). М. Горбачев тұсында «қырғи-қабақ соғыс» аяқтала бастады: орта қашықтықтағы зымырандар туралы шарт (1987 ж.*), әскерлерді Ауғанстаннан шығару (1989 ж.*). 1989 жылғы* «барқыт революциялары» Шығыс Еуропада коммунистік режимдерді құлатты, Берлин қабырғасы құлап, Германия бірікті (1990 ж.*), ВШҰ мен КСРО ыдырады (1991 ж.). Салдары: әлем картасы өзгерді, биполярлықтың орнына көпполюсті әлем келді, жергілікті қақтығыстар өршіді (Югославия*).
Ең бастысы
- 1946 ж.* — Фултон сөзі; 1947 ж. — Трумэн доктринасы, Маршалл жоспары.
- 1949 ж. — НАТО; 1955 ж. — ВШҰ.
- 1950–1953 жж. — Корея соғысы; 1962 ж. — Кариб дағдарысы.
- 1963 ж. — Мәскеу шарты; 1968 ж. — Чехословакия; 1975 ж. — Хельсинки.
- 1989–1991 жж.* — «барқыт революциялары», Германияның бірігуі, КСРО-ның ыдырауы.
Тесттегі тұзақ
НАТО ВШҰ-дан (1955) бұрын (1949) құрылды. Кариб дағдарысы — 1962 ж., Берлин қабырғасының салынуы — 1961 ж.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Солтүстік Атлант шарты ұйымының (НАТО) құрылған жылы
- A. 1949
- B. 1945
- C. 1955
- D. 1991
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: НАТО — 1949, Варшава шарты ұйымы — 1955 (1991 ж. таратылды).
2. бір дұрыс жауап
Кореядағы соғыс жылдары
- A. 1950–1953
- B. 1945–1949
- C. 1964–1973
- D. 1980–1988
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1950–1953 — қырғи-қабақ соғыстың алғашқы «ыстық» қақтығысы; Корея 38-параллель бойынша бөлініп қалды. 1980–1988 — Иран-Ирак соғысы.
3. бір дұрыс жауап
Берлин қабырғасы салынған жыл
- A. 1961
- B. 1949
- C. 1989
- D. 1956
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Қабырғаны ГДР билігі 1961 ж. салды, ол 1989 ж. құлады. 1949 ж. ГФР мен ГДР құрылды.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз