XIX ғасырдағы Ресей: самодержавие, II Александрдың реформалары, азаттық қозғалыс
Дүниежүзі тарихы · Жаңа заман
XIX ғасырда Ресей самодержавиелік монархия болып қала берді: патшаның билігі шексіз болды, шаруалардың көпшілігі крепостной еді. Экономика Батыс Еуропаға қарағанда баяу дамыды.
Азаттық қозғалысты үш кезеңге бөлу қабылданған: дворяндық — 1825 жылғы 14 желтоқсандағы* декабристер көтерілісі (дворян-офицерлер конституция мен крепостнойлық құқықты жоюды талап етті; көтеріліс басылды); разночиндік — народниктер («халыққа бару», «Халық еркі», 1881 жылы* II Александрды өлтіру); пролетарлық — XIX ғасырдың соңынан марксизмнің таралуы (Г. Плехановтың* «Еңбекті азат ету» тобы, кейін «Күрес одағы» және В. И. Лениннің* революциялық қызметінің басталуы).
Император II Александр Қырым соғысындағы жеңілістен кейін «ұлы реформаларды» жүргізді. Ең бастысы — Крепостнойлық құқықты жою туралы манифест (1861 ж.): шаруалар жеке бостандық алды, бірақ жерді орасан зор төлемдермен сатып алды. Кейін — земство (1864 ж.*), сот (1864 ж.*, алқабилер соты), қала және әскери (жалпыға бірдей әскери міндеткерлік, 1874 ж.*) реформалары. Реформалар Ресейде капитализмнің дамуын жеделдетті.
Ең бастысы
- Самодержавие және крепостнойлық құқық.
- Үш кезең: дворяндық (декабристер, 1825*), разночиндік (народниктер), пролетарлық (марксистер).
- 1861 ж. — крепостнойлық құқықтың жойылуы (II Александр).
- Земство, сот, әскери реформалар.
- Г. Плеханов, В. Лениннің қызметінің басталуы.
Тесттегі тұзақ
Ресейде крепостнойлық құқық 1861 жылы жойылды — Италия корольдігі жарияланған және АҚШ-та Азамат соғысы басталған жылы.
Өзіңді тексер
1. сәйкестік
Соғыс пен оның салдары арасындағы сәйкестікті анықтаңыз
- A. Қырым соғысы (1853–1856)
- B. Франко-пруссия соғысы (1870–1871)
- 1. Ресейге Қара теңізде флот ұстауға тыйым
- 2. Герман империясының жариялануы
- 3. АҚШ-та құлдықтың жойылуы
- 4. Түрік Республикасының құрылуы
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A — 1, B — 2
Талдау: 1856 жылғы Париж бітімі Қара теңізді «бейтараптандырды». 1871 ж. Франция талқандалғаннан кейін Герман империясы жарияланды. Түрік Республикасы — 1923 ж.
2. сәйкестік
Өнертапқыш пен өнертабыс арасындағы сәйкестікті анықтаңыз
- A. Томас Эдисон
- B. Александр Белл
- 1. қолданысқа жарамды қыздыру шамы
- 2. телефон
- 3. ұшақ
- 4. автомобильдерді конвейерлік өндіру
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A — 1, B — 2
Талдау: Эдисон — қыздыру шамы (1879), Белл — телефон (1876). Ұшақ — ағайынды Райттар (1903), конвейер — Генри Форд (1913).
3. бір немесе бірнеше дұрыс жауап
Өнеркәсіптік төңкерістің салдары
- A. машиналы өндірісі бар фабрикалардың пайда болуы
- B. өнеркәсіп буржуазиясы мен пролетариаттың қалыптасуы
- C. қалалардың жедел өсуі
- D. феодалдық қатынастардың нығаюы
- E. жалдамалы еңбектің жойылуы
- F. өндіріс көлемінің қысқаруы
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A, B, C
Талдау: Мануфактурадан фабрикаға көшу жаңа таптарды тудырып, урбанизацияға әкелді. Жалдамалы еңбек, керісінше, жаппай сипат алып, өндіріс күрт өсті.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз