Үндістан және Ұлыбритания. Ост-Индия компаниялары. Сипайлар көтерілісі. Әлемдік отарлық жүйе
Дүниежүзі тарихы · Жаңа заман
XVIII ғасырда Үндістандағы Ұлы Моғолдар империясы (1526 жылы* құрылған) дағдарысқа ұшырады: провинция билеушілері тәуелсіз болып, соғыстар жүрді. Мұны еуропалық Ост-Индия компаниялары — әскер ұстау құқығы бар сауда қоғамдары пайдаланды. Ағылшын Ост-Индия компаниясы 1600 жылы құрылды; онымен француз, голланд, португал компаниялары бәсекелесті.
Ұлыбритания мен Франция Үндістан үшін күресті; Жетіжылдық соғыста (1756–1763 жж.) Англия жеңді, ал Плесси шайқасы (1757 ж.*) оған Бенгалияны берді. Компания біртіндеп Үндістанның түгелге жуығын бағындырып, одан мақта, шай, дәмдеуіштер әкетіп, арзан ағылшын маталарымен жергілікті қолөнерді күйзелтті.
1857–1859 жылдары ағылшын қызметіндегі үнді солдаттары — сипайлардың отаршылдыққа қарсы көтерілісі бұрқ етті (майлы оқтар үнділер мен мұсылмандардың дінін қорлағаны себеп болды). Көтеріліс басылып, Ост-Индия компаниясы таратылды, ал Үндістан британ тәжінің тікелей басқаруына өтті (1877 жылдан* Виктория патшайым — Үндістан императрицасы). XIX ғасырдың соңына қарай әлемдік отарлық жүйе қалыптасты: ұлы державалар (ең алдымен Ұлыбритания мен Франция) Азия мен Африканың түгелге жуығын бөлісіп алды.
Ең бастысы
- XVIII ғ. Ұлы Моғолдар империясының дағдарысы.
- 1600 ж. — Ағылшын Ост-Индия компаниясы.
- 1756–1763 жж. — Жетіжылдық соғыс: Англия Францияны жеңеді.
- 1857–1859 жж. — сипайлар көтерілісі; Үндістан — тәж билігінде.
- XIX ғ. соңы — әлемдік отарлық жүйе.
Тесттегі тұзақ
Сипайлар — шаруалар емес, ағылшын қызметіндегі үнді СОЛДАТТАРЫ. Көтерілістен кейін британ билігі емес, Ост-Индия компаниясы таратылды.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
АҚШ Конституциясы қабылданған жыл
- A. 1787
- B. 1776
- C. 1783
- D. 1791
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1787 ж. — АҚШ Конституциясы (әлі күнге дейін күшінде). 1776 — Тәуелсіздік декларациясы, 1783 — Англия АҚШ тәуелсіздігін мойындады, 1791 — Құқықтар туралы билль (алғашқы түзетулер).
2. бір дұрыс жауап
АҚШ-тың алғашқы президенті
- A. Джордж Вашингтон
- B. Томас Джефферсон
- C. Авраам Линкольн
- D. Бенджамин Франклин
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Джордж Вашингтон — Тәуелсіздік соғысындағы бас қолбасшы, 1789–1797 жж. президент. Джефферсон — Тәуелсіздік декларациясының авторы, Линкольн — Азамат соғысы кезіндегі президент.
3. бір дұрыс жауап
1700–1721 жылдардағы Солтүстік соғысты Ресей кімге қарсы жүргізді?
- A. Швеция
- B. Осман империясы
- C. Франция
- D. Польша
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: І Петр (1682–1725) XII Карлдың Швециясымен соғысты; Полтава түбіндегі жеңіс (1709) және Ништадт бітімі (1721) Ресейге Балтыққа шығу жолын берді.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз