Қылмыстық іс жүргізу құқығы: сатылары, қатысушылары, ұстау

Құқық негіздері · Іс жүргізу құқығының негіздері

Қылмыстық процесс — қылмыстық істерді тергеу және сотта қарау тәртібі (Қылмыстық-процестік кодекс, ҚПК). Сатылары: сотқа дейінгі тергеп-тексеру (анықтау, тергеу), бірінші сатыдағы сот талқылауы, үкімді қайта қарау (апелляция — заңды күшіне енгенге дейін, кассация — енгеннен кейін), үкімді орындау. Адамның мәртебесі өзгереді: күдікті → айыпталушы → сотталушы → сотталған (немесе ақталған).

Қатысушылар: айыптау тарапынан — анықтау органы, тергеуші, прокурор (сотта айыптауды қолдайды), жәбірленуші; қорғау тарапынан — күдікті немесе айыпталушы және қорғаушы (адвокат); сот — тәуелсіз төреші. Конституция бойынша ұсталған, күдікті және айыпталушы ұсталған, күдікті деп танылған немесе айып тағылған сәттен бастап адвокаттың көмегіне құқылы (18-бап); ешкім өзіне, жұбайына және жақын туыстарына қарсы куәлік беруге міндетті емес (19-бап); ұстаған кезде адамға негіздері мен құқықтары түсіндіріледі (18-бап).

Сот санкциясынсыз адамды 48 сағаттан, кәмелетке толмағанды 24 сағаттан аспайтын мерзімге ұстауға болады, ҚПК-де тікелей көзделген жағдайлардан басқа (72 сағатқа дейін). Күзетпен ұстауға тек сот шешімімен шағымдану құқығымен жол беріледі (Конституция, 18-бап). Заңда көзделген жағдайларда істі алқабилердің қатысуымен сот қарайды (76-бап). Тараптардың татуласуы, оның ішінде медиатордың көмегімен, онша ауыр емес және ауырлығы орташа істер бойынша мүмкін.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

48 сағат — ересек үшін, 24 сағат — кәмелетке толмаған үшін. Апелляция — заңды күшіне ЕНБЕГЕН үкімді, кассация — енген үкімді қайта қарау.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Адамның кінәсі заңды күшіне енген сот үкімімен танылғанша, ол кінәсіз деп саналатын қағидат

  1. A. кінәсіздік презумпциясы
  2. B. тараптардың жарысуы
  3. C. жариялылық
  4. D. жазаның бұлтартпауы
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Кінәсіздік презумпциясы Конституция мен ҚПК-де бекітілген: айыпталушы өзінің кінәсіздігін дәлелдеуге міндетті емес, барлық күмән оның пайдасына түсіндіріледі.

2. сәйкестік

Қылмыстық процеске қатысушы мен оның мәртебесі арасындағы сәйкестікті анықтаңыз

  1. A. Сотталушы
  2. B. Сотталған
  1. 1. ісі сотқа түскен айыпталушы
  2. 2. оған қатысты айыптау үкімі шығарылған адам
  3. 3. қылмыс жасады деген күдікпен ұсталған адам
  4. 4. қылмыспен зиян келтірілген адам
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A — 1, B — 2

Талдау: Күдікті → айыпталушы → сотталушы (іс сотта) → сотталған (айыптау үкімі шығарылған). Зиян келтірілген адам — жәбірленуші.

3. сәйкестік

Азаматтық процесс тарапы мен оның анықтамасы арасындағы сәйкестікті анықтаңыз

  1. A. Талапкер
  2. B. Жауапкер
  1. 1. өз құқықтарын қорғау үшін сотқа талап арызымен жүгінген адам
  2. 2. өзіне талап қойылған адам
  3. 3. іс мән-жайы белгілі адам
  4. 4. арнайы білімі бар және қорытынды беретін адам
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A — 1, B — 2

Талдау: Талапкер талап қояды, жауапкер оған жауап береді. Мән-жайы белгілі адам — куә, арнайы білімі бар адам — сарапшы.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз