Отбасы құқығы: неке, жұбайлардың, ата-ана мен балалардың құқықтары мен міндеттері
Құқық негіздері · Жеке құқық
Конституция бойынша неке — мемлекет тіркеген ерлі-зайыптылардың, яғни ер адам мен әйел адамның ерікті және тең құқықты одағы (30-бап). Отбасылық қатынастарды Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы кодекс реттейді. Неке жасы — 18 жас; тіркеуші орган жүктілік немесе ортақ бала туған жағдайда оны 2 жылдан аспайтын мерзімге төмендете алады (10-бап). Неке бір жынысты адамдар арасында, біреуі басқа некеде тұрса, жақын туыстар, асырап алушылар мен асырап алынғандар арасында, сот әрекетке қабілетсіз деп таныған адаммен жасалмайды (11-бап).
Ерлі-зайыптылар некеде жинаған мүлік, егер неке шартымен (нотариаттық жасалады) өзгеше белгіленбесе, олардың ортақ бірлескен меншігі болып табылады. Некені бұзу: тіркеуші органда — ортақ кәмелетке толмаған балалары және мүліктік даулары жоқ ерлі-зайыптылардың өзара келісімі бойынша (17-бап), сондай-ақ екіншісін сот хабар-ошарсыз кетті немесе әрекетке қабілетсіз деп таныса, бір жұбайдың өтініші бойынша; сотта — ортақ кәмелетке толмаған балалары болса, жұбайлардың біреуінің келісімі болмаса немесе даулар болса.
Балалардың құқықтары: отбасында өмір сүру және тәрбиелену, ата-анасымен қарым-қатынас жасау, қорғалу, пікірін білдіру. Балаларға қамқорлық жасау және оларды тәрбиелеу — ата-ананың құқығы мен міндеті; кәмелетке толған еңбекке қабілетті балалар еңбекке қабілетсіз ата-анасына қамқорлық жасауға міндетті (Конституция, 30-бап). Кәмелетке толмаған балаларға алиментті келісім болмаса, сот ай сайын өндіреді: бір балаға — 1/4, екі балаға — 1/3, үш және одан көп балаға — жалақы мен өзге табыстың 1/2 бөлігі (Кодекс, 139-бап); сот тараптардың жағдайын ескеріп мөлшерді азайта немесе көбейте алады. Ата-анасыз балаларды орналастыру нысандары: бала асырап алу, қорғаншылық пен қамқоршылық, қабылдаушы отбасы, патронат.
Ең бастысы
- Неке — мемлекет тіркеген ер адам мен әйел адамның одағы (Конституция, 30-бап).
- Неке жасы — 18; 2 жылдан аспайтын мерзімге төмендету (жүктілік, бала туу) (10-бап).
- Некедегі мүлік — ортақ бірлескен меншік (өзгеше — нотариустағы неке шарты).
- Тіркеуші орган арқылы ажырасу — ортақ кәмелетке толмаған балалар мен даулар болмаса; әйтпесе — сот.
- Алимент: 1/4 · 1/3 · 1/2 (139-бап).
Тесттегі тұзақ
Неке жасын сот емес, ТІРКЕУШІ ОРГАН (АХАТ) және тек жүктілік немесе бала туған жағдайда, 2 жылдан аспайтын мерзімге төмендетеді.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Жалпы ереже бойынша еңбек шартын жасауға болатын азаматтың жасы
- A. 16 жас
- B. 14 жас
- C. 18 жас
- D. 15 жас
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ЕК 31-бап: жалпы ереже — 16 жастан. Ерекшеліктер: орта білім алу кезінде 15 жастан, оқудан бос уақытта жеңіл жұмыс үшін оқушыларға 14 жастан (ата-ананың келісімімен).
2. бір дұрыс жауап
Жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы аспауы тиіс
- A. аптасына 40 сағаттан
- B. аптасына 36 сағаттан
- C. аптасына 48 сағаттан
- D. аптасына 45 сағаттан
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ЕК 68-бап: аптасына 40 сағаттан аспайды. 36 сағат — 16–18 жастағы және зиянды жұмыстардағы қызметкерлерге арналған қысқартылған уақыт (69-бап).
3. бір дұрыс жауап
Негізгі ақылы жыл сайынғы еңбек демалысының ұзақтығы
- A. 24 күнтізбелік күн
- B. 14 күнтізбелік күн
- C. 28 күнтізбелік күн
- D. 30 жұмыс күні
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ЕК 88-бап: заңнамада немесе шарттарда көбірек көзделмесе, 24 күнтізбелік күн.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз