Аппараттық қамтамасыз ету. Программалық қамтамасыз ету

Информатика · Аппараттық және программалық қамтамасыз ету

Аппараттық қамтамасыз ету — компьютердің физикалық құрылғылары. Негізінде фон Нейман архитектурасы жатыр: программа мен деректер бір жадта екілік түрде сақталады; процессор командаларды жадтан кезекпен таңдап, орындайды. Жүйелік блоктың ішінде: аналық тақша (бәрін қосады), процессор, жедел жад, жинақтауыштар, бейнекарта (кескінді құрады), қорек блогы. ТЖҚ-ға жазылған BIOS программасы (жаңа компьютерлерде UEFI) қосылғанда құрылғыларды тексеріп, операциялық жүйенің жүктелуін бастайды.

Программалық қамтамасыз ету үш топқа бөлінеді. Жүйелік: операциялық жүйе (Windows, Linux, macOS, Android, iOS), драйверлер (құрылғыларды басқару программалары), утилиталар (архиваторлар, антивирустар, дискілерге қызмет көрсету программалары). Қолданбалы: мәтіндік және графикалық редакторлар, электрондық кестелер, браузерлер, ойындар. Программалау жүйелері: компиляторлар (бүкіл программаны іске қосылғанға дейін машиналық кодқа аударады), интерпретаторлар (жолма-жол орындайды — Python осылай жұмыс істейді), әзірлеу орталары.

Операциялық жүйе жад пен процессорды басқарады, программаларды іске қосады, файлдарды сақтауды ұйымдастырады. Файлдың атауы және типін көрсететін кеңейтілімі бар: .docx, .xlsx, .pptx, .txt, .png, .mp3, .py, .zip. Толық атау жолды қамтиды: C:\School\11A\report.docx — report.docx файлы C: дискісіндегі School бумасының ішіндегі 11A бумасында жатыр. Атау маскаларында «?» дәл бір таңбаны, «*» олардың кез келген санын алмастырады: ?a*.d* маскасына table.doc файлы сәйкес келеді.

Пайдалану шарттары бойынша программалар меншікті (коды жабық, лицензия қажет — Windows, Microsoft Office) және бастапқы коды ашық еркін (Linux, LibreOffice) болады. Виртуалды машина — жеке компьютерді имитациялайтын программа: онда басқа операциялық жүйені іске қосып, программаларды қауіпсіз сынауға болады.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Антивирус пен архиватор — қызметтік программалар (утилиталар), олар жүйелік ПҚ-ға, ал браузер мен редактор қолданбалыға жатады. BIOS-ты операциялық жүйемен шатастырмаңыз: BIOS тек жабдықты тексеріп, жүктеуді бастайды, ал жүйенің өзі дискіде сақталады.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Жүйелік программалық қамтамасыз етуге жатады

  1. A. операциялық жүйе
  2. B. мәтіндік редактор
  3. C. графикалық редактор
  4. D. компьютерлік ойын
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Жүйелік ПҚ компьютердің өзін басқарады: операциялық жүйе, драйверлер, утилиталар. Редакторлар мен ойындар — қолданбалы программалар: оларда пайдаланушы өз міндеттерін шешеді.

2. бір дұрыс жауап

Драйвер — бұл қандай программа

  1. A. операциялық жүйенің нақты құрылғымен жұмысын қамтамасыз етеді
  2. B. процессордың жұмысын жылдамдатады
  3. C. дискіден вирустарды жояды
  4. D. файлдарды сығады
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Драйвер операциялық жүйеге принтерді, бейнекартаны, сканерді қалай басқару керегін «түсіндіреді». Драйверсіз құрылғы жұмыс істемеуі мүмкін. Вирусты антивирус жояды, файлды архиватор сығады.

3. бір дұрыс жауап

Программаның бүкіл бастапқы мәтінін ол іске қосылғанға дейін машиналық кодқа аударатын программа

  1. A. компилятор
  2. B. интерпретатор
  3. C. жөндеуіш (отладчик)
  4. D. мәтіндік редактор
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Компилятор программаны тұтастай аударып, орындалатын файл жасайды (C++, Pascal осылай жұмыс істейді). Интерпретатор программаны файл жасамай, жолма-жол орындайды — Python осылай жұмыс істейді. Жөндеуіш қателерді іздеуге көмектеседі.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз