Сөйлемдер
Ағылшын тілі · Синтаксис (Syntax)
Ағылшын тіліндегі хабарлы сөйлемде сөз тәртібі қатаң: бастауыш + баяндауыш + толықтауыш + мекен + мезгіл. I met my friend in the park yesterday. Жиілік үстеулері (always, usually, often, sometimes, never) мағыналық етістіктің алдына, бірақ to be етістігінен кейін қойылады: She always gets up early. She is always late.
Мақсаты бойынша сөйлем түрлері: хабарлы (declarative), сұраулы (interrogative), бұйрықты (imperative: Close the door, please) және лепті (exclamatory: What a beautiful day!). Болымсыздық not сөзі мен көмекші етістік арқылы жасалады: I do not know. He did not come. Сөйлемде тек бір болымсыздық болады: I don't know anything немесе I know nothing.
Сұрақтар. Жалпы сұрақ: көмекші етістік + бастауыш + мағыналық етістік — Do you speak English? Did he go home? Арнайы сұрақ: сұрау сөзі алда тұрады — Where did you go? Бастауышқа қойылатын сұрақ do / did көмекшісінсіз құрылады, ал етістік 3-жақ формасында тұрады: Who invented the telephone? Who lives here? Талғамалы сұрақ: Do you like tea or coffee? Бөлшекті сұрақ («құйрық»): You are from Shymkent, aren't you? She can't swim, can she? Ерекше жағдайлар: I am late, aren't I? Let's go, shall we? Open the door, will you?
Құрмалас сөйлемдер. Салалас құрмалас сөйлем тең дәрежелі бөліктерден тұрады (and, but, or, so). Сабақтас құрмалас сөйлемде бағыныңқы бар: мезгіл (when, while, as soon as, until), себеп (because, as, since), шарт (if, unless), қарсылықты (although), мақсат (so that), сондай-ақ анықтауыштық (who, which, that, whose, where) бағыныңқылар. Who адамдарға, which заттарға қатысты, whose тиесілікті, where орынды көрсетеді: The man who lives next door is a doctor. This is the house where I was born.
Төлеу сөз. Автор сөзі өткен шақта тұрса (He said…), бағыныңқыдағы шақ артқа жылжиды: am / is → was, do → did, did және have done → had done, will → would, can → could. Есімдіктер мен уақыт көрсеткіштері өзгереді: tomorrow → the next day, yesterday → the day before, now → then, here → there. Жанама сұрақта сөз тәртібі тура: He asked me where I lived. He asked if I liked tea. Өтініштер мен бұйрықтар инфинитивпен беріледі: She told me to wait. The teacher told us not to talk.
Ең бастысы
- Бастауыш — баяндауыш — толықтауыш — мекен — мезгіл.
- Бастауышқа қойылатын сұрақ — do / did көмекшісінсіз: Who called you?
- Құйрықтың таңбасы қарама-қарсы: …, isn't it? / …, is it?
- Төлеу сөзде шақ артқа жылжиды, ал жанама сұрақта сөз тәртібі тура.
Тесттегі тұзақ
Жанама сұрақта көмекші етістік те, инверсия да жоғалады: where did I live емес, He asked where I lived. did бар нұсқа жауаптардың арасында міндетті түрде болады — ол дәл осы ережені тексереді.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Choose the sentence with the correct word order.
- A. She always gets up at seven.
- B. She gets always up at seven.
- C. Always she gets up at seven.
- D. She gets up at seven always.
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Жиілік үстеулері (always, often, usually, never) мағыналық етістіктің алдына қойылады: She always gets up. To be етістігімен — одан кейін: She is always late.
2. бір дұрыс жауап
Choose the correct question.
- A. Where did you go yesterday?
- B. Where you went yesterday?
- C. Where did you went yesterday?
- D. Where went you yesterday?
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Past Simple шағындағы сұрақ: сұрау сөзі + did + бастауыш + етістіктің бастапқы формасы. Did сөзінен кейін өткен шақ формасы (went) керек емес.
3. бір дұрыс жауап
Choose the correct form: Who ___ the telephone?
- A. invented
- B. did invent
- C. did invented
- D. was invent
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Бастауышқа қойылатын сұрақ (кім істеді?) did көмекші етістігінсіз құрылады: Who invented …? Толықтауышқа қойылатын сұрақпен салыстырыңыз: What did Bell invent?
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз