XX — XXI ғасыр басындағы мәдениет пен ғылым. Ғылыми-техникалық революция. Байқоңыр

Дүниежүзі тарихы · Мәдениеттің дамуы

XX ғасырдың бірінші жартысы: А. Эйнштейннің салыстырмалылық теориясы*, кванттық физика (М. Планк*, Н. Бор*), пенициллиннің ашылуы (А. Флеминг, 1928 ж.*), радио, кино, авиация, атом ядросының бөлінуі. Өнерде — модернизм мен авангард (кубизм — П. Пикассо*, абстракционизм — В. Кандинский*), кинематограф (Ч. Чаплин*). Діннің қоғамдағы рөлі өзгерді: кейбір елдерде секуляризация (шіркеудің мемлекеттен бөлінуі) күшейді, тоталитарлық мемлекеттерде дін қудаланды.

XX ғасырдың екінші жартысы — ғылыми-техникалық революция (ҒТР): ғылым тікелей өндіргіш күшке айналды. Оның бағыттары: ядролық энергетика (алғашқы АЭС — 1954 ж.*), ғарышты игеру, ЭЕМ мен компьютерлер, автоматтандыру, генетика (ДНҚ құрылымының ашылуы, 1953 ж.*), жаңа материалдар. АҚШ ҒТР-дың көшбасшысы болды (Кремний алқабы, интернет), оның жетістіктері барлық елдердің дамуына әсер етті.

Ғарыш: Қазақстандағы «Байқоңыр» ғарыш айлағынан 1957 жылы* Жердің алғашқы жасанды серігі, ал 1961 жылғы 12 сәуірде ғарыштағы алғашқы адам — Юрий Гагарин ұшырылды. 1969 жылы* америкалық астронавтар Айға қонды. XX ғасырдың соңы — XXI ғасырдың басы: интернет пен ұялы байланыс, цифрлық технологиялар, жасанды интеллект, биотехнологиялар, жаһандық ақпараттық мәдениет; білім үздіксіз бола бастады («өмір бойы оқу»).

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Ғарыштағы алғашқы адам — Ю. Гагарин (1961, Байқоңыр), алғашқы серік — 1957 ж.* Айға қону — АҚШ, 1969 ж.*

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

«Дон Кихот» романының авторы, Қайта өрлеу дәуірінің испан жазушысы

  1. A. Мигель де Сервантес
  2. B. Данте Алигьери
  3. C. Франческо Петрарка
  4. D. Уильям Шекспир
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Сервантес рыцарлық романдарды келеке етіп, асыл арманшыл Дон Кихот бейнесін жасады. Данте («Құдыретті комедия») мен Петрарка — итальяндықтар, Шекспир — ағылшын.

2. бір дұрыс жауап

XIX ғасырдың екінші жартысында К. Моненің «Әсер. Шығып келе жатқан күн» картинасынан атау алған кескіндемедегі бағыт

  1. A. импрессионизм
  2. B. классицизм
  3. C. барокко
  4. D. готика
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Impression француз тілінде — «әсер». Импрессионистер (Моне, Ренуар, Дега) ашық ауада сурет салып, сәттік әсерді, жарық пен түсті жеткізді. Классицизм мен барокко — XVII–XVIII ғасырлардың стильдері, готика — ортағасырлық стиль.

3. бір дұрыс жауап

Радиоактивтілікті зерттеп, полоний мен радийді ашқан ғалым; Нобель сыйлығының алғашқы әйел лауреаты

  1. A. Мария Склодовская-Кюри
  2. B. Ада Лавлейс
  3. C. Флоренс Найтингейл
  4. D. Софья Ковалевская
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Мария Склодовская-Кюри екі Нобель сыйлығын алды — физика және химия бойынша. Ковалевская — математик, Лавлейс — есептеуіш машинаға арналған алғашқы бағдарламаның авторы, Найтингейл — мейіргер ісінің негізін қалаушы.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз