XX — XXI ғасыр басындағы мәдениет пен ғылым. Ғылыми-техникалық революция. Байқоңыр
Дүниежүзі тарихы · Мәдениеттің дамуы
XX ғасырдың бірінші жартысы: А. Эйнштейннің салыстырмалылық теориясы*, кванттық физика (М. Планк*, Н. Бор*), пенициллиннің ашылуы (А. Флеминг, 1928 ж.*), радио, кино, авиация, атом ядросының бөлінуі. Өнерде — модернизм мен авангард (кубизм — П. Пикассо*, абстракционизм — В. Кандинский*), кинематограф (Ч. Чаплин*). Діннің қоғамдағы рөлі өзгерді: кейбір елдерде секуляризация (шіркеудің мемлекеттен бөлінуі) күшейді, тоталитарлық мемлекеттерде дін қудаланды.
XX ғасырдың екінші жартысы — ғылыми-техникалық революция (ҒТР): ғылым тікелей өндіргіш күшке айналды. Оның бағыттары: ядролық энергетика (алғашқы АЭС — 1954 ж.*), ғарышты игеру, ЭЕМ мен компьютерлер, автоматтандыру, генетика (ДНҚ құрылымының ашылуы, 1953 ж.*), жаңа материалдар. АҚШ ҒТР-дың көшбасшысы болды (Кремний алқабы, интернет), оның жетістіктері барлық елдердің дамуына әсер етті.
Ғарыш: Қазақстандағы «Байқоңыр» ғарыш айлағынан 1957 жылы* Жердің алғашқы жасанды серігі, ал 1961 жылғы 12 сәуірде ғарыштағы алғашқы адам — Юрий Гагарин ұшырылды. 1969 жылы* америкалық астронавтар Айға қонды. XX ғасырдың соңы — XXI ғасырдың басы: интернет пен ұялы байланыс, цифрлық технологиялар, жасанды интеллект, биотехнологиялар, жаһандық ақпараттық мәдениет; білім үздіксіз бола бастады («өмір бойы оқу»).
Ең бастысы
- XX ғ. бірінші жартысы: Эйнштейн, кванттық физика, пенициллин, модернизм.
- ҒТР: ғылым — өндіргіш күш; атом, ғарыш, ЭЕМ, генетика.
- АҚШ — ҒТР көшбасшысы.
- Байқоңыр: 1957 ж.* — алғашқы серік; 1961 ж. — Гагарин.
- XXI ғ.: интернет, цифрлық технологиялар, жасанды интеллект.
Тесттегі тұзақ
Ғарыштағы алғашқы адам — Ю. Гагарин (1961, Байқоңыр), алғашқы серік — 1957 ж.* Айға қону — АҚШ, 1969 ж.*
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
«Дон Кихот» романының авторы, Қайта өрлеу дәуірінің испан жазушысы
- A. Мигель де Сервантес
- B. Данте Алигьери
- C. Франческо Петрарка
- D. Уильям Шекспир
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Сервантес рыцарлық романдарды келеке етіп, асыл арманшыл Дон Кихот бейнесін жасады. Данте («Құдыретті комедия») мен Петрарка — итальяндықтар, Шекспир — ағылшын.
2. бір дұрыс жауап
XIX ғасырдың екінші жартысында К. Моненің «Әсер. Шығып келе жатқан күн» картинасынан атау алған кескіндемедегі бағыт
- A. импрессионизм
- B. классицизм
- C. барокко
- D. готика
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Impression француз тілінде — «әсер». Импрессионистер (Моне, Ренуар, Дега) ашық ауада сурет салып, сәттік әсерді, жарық пен түсті жеткізді. Классицизм мен барокко — XVII–XVIII ғасырлардың стильдері, готика — ортағасырлық стиль.
3. бір дұрыс жауап
Радиоактивтілікті зерттеп, полоний мен радийді ашқан ғалым; Нобель сыйлығының алғашқы әйел лауреаты
- A. Мария Склодовская-Кюри
- B. Ада Лавлейс
- C. Флоренс Найтингейл
- D. Софья Ковалевская
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Мария Склодовская-Кюри екі Нобель сыйлығын алды — физика және химия бойынша. Ковалевская — математик, Лавлейс — есептеуіш машинаға арналған алғашқы бағдарламаның авторы, Найтингейл — мейіргер ісінің негізін қалаушы.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз